De Schoorlse Nok bij Schoorl: 48,9 meter, en niet de hoogste

Een genummerd bankje op een zandkop in het uiterste zuidoosten van de Schoorlse Duinen, aan het eind van de langste klim die de mountainbikeroute hier te bieden heeft. Bij fietsers is de Schoorlse Nok bekender dan bij wandelaars. Elke bron die wij nakeken houdt 48 meter aan. Het landelijke hoogtebestand zegt iets anders, en het punt dat op de kaart de Schoorlse Nok heet is niet eens de top.

Hoe hoog is de Schoorlse Nok?

48,85 meter boven NAP op het hoogste punt, gemeten in het Actueel Hoogtebestand Nederland, versie 4. Dat is het maaiveldraster van 0,5 meter dat tussen 2020 en 2022 met laseraltimetrie is ingewonnen, en het is via de open kaartdienst van PDOK door iedereen op te vragen. De top ligt op 52,68467 / 4,69461.

Het is geen meetruis. Boven de 48 meter ligt daar 107 vierkante meter, boven de 47 meter 863. Dat is een echte kop en niet een enkele uitschieter in het raster.

Om te toetsen of onze meting deugt, hebben we hem losgelaten op een duin met een bekend getal. De Catrijper Nok is officieel 55,4 meter; hetzelfde bestand geeft daar 55,31. Negen centimeter verschil.

Alle bronnen die wij vonden houden 48 meter aan: OpenStreetMap, ontdek-schoorl.nl en noordhollandseduinen.nl. In OpenStreetMap staat die hoogte er pas sinds 24 september 2024, in één bewerking door een vrijwilliger en zonder bronvermelding. Daarvoor stond dit punt in de kaart alleen als bankje. Waar het cijfer 48 oorspronkelijk vandaan komt, hebben we niet kunnen achterhalen. Staatsbosbeheer publiceert zelf geen hoogte voor dit duin en gebruikt de naam Schoorlse Nok niet op zijn eigen gebiedspagina.

Nog iets om te weten voor je ernaartoe loopt: het punt dat in OpenStreetMap de Schoorlse Nok heet, staat op 47,27 meter. Dat is het bankje. De echte kop ligt 99 meter noordnoordwestelijk. Wij houden op deze pagina de coördinaten van het bankje aan, want daar kom je uit als je het pad volgt, en voor het uitzicht scheelt anderhalve meter weinig.

Is de Schoorlse Nok het hoogste duin van Schoorl?

Nee, en het scheelt nogal. De Catrijper Nok is met 55,4 meter het hoogste duin van Nederland, en het Klimduin midden in het dorp is 51 meter. De Schoorlse Nok komt daar zes en een halve, respectievelijk twee meter onder.

Hij is niet eens het hoogste punt van zijn eigen duinrug. Wij hebben het hoogtebestand afgezocht in een venster van vier bij vier kilometer rond het duin: op 623 meter naar het noorden ligt een naamloze kop van 50,69 meter, en de hele rug richting Schoorl blijft daar tussen de 49 en 51 meter. Die koppen hebben geen naam en er gaat geen route overheen. De naam Schoorlse Nok markeert dus een plek waar je naartoe loopt, niet het hoogste zand.

Hoe kom je boven op de Schoorlse Nok?

Te voet, via de duiningang aan de Duinweg tussen Bergen en Schoorl, bij de buurtschap Aagtdorp die op ruim 800 meter ligt. Ontdek-schoorl.nl en noordhollandseduinen.nl geven allebei tien minuten voor de klim en noemen Duinweg 66 in Schoorl als navigatieadres. Dat adres bestaat en ligt ongeveer 300 meter hemelsbreed van de top. Hoe lang je er zelf over doet door los zand, hebben wij niet gelopen.

De top ligt op de Duintoppentocht, de rode rondwandeling van Staatsbosbeheer, en op wandelknooppuntroute 25-25. Het pad over de top staat in OpenStreetMap op fietsverbod en gesloten voor gemotoriseerd verkeer.

Voor honden geldt hier wat in de hele Schoorlse Duinen geldt: aan de lijn van 1 maart tot 1 september wegens broedende vogels, daarbuiten los als hij onder appel is, en niet in de begrazingsgebieden. Of deze duiningang binnen zo’n begrazingsgebied valt, hebben we op 6 september 2026 niet kunnen vaststellen. De borden bij de ingang zijn leidend, niet deze pagina.

Waar kun je parkeren?

Op ongeveer 480 meter oostnoordoost ligt een geasfalteerde parkeerplaats van de gemeente Bergen, die in OpenStreetMap als openbaar en gratis staat. Hoeveel plaatsen dat zijn en of daar in het hoogseizoen echt niets betaald hoeft te worden, hebben we niet nagemeten.

Noordhollandseduinen.nl verwijst naar het terrein bij de manege. In OpenStreetMap staat dat als parkeergelegenheid voor klanten van de Duinmanege Van Poelenburg, op 554 meter. Ga daar niet blind op af als je er niets te zoeken hebt.

Wat staat er op de top?

Een bankje met rugleuning, in OpenStreetMap genummerd SC-82. Het hoort bij een reeks: SC-83 staat 88 meter zuidelijker en SC-78 verderop langs hetzelfde pad. Dat nummer stond er al in 2015, jaren voordat iemand de naam Schoorlse Nok aan dit punt hing.

Over de rest spreken de twee wandelsites elkaar tegen. Ontdek-schoorl.nl schrijft over een uitkijkplatform met picknicktafel en zegt dat je vanaf hier zelfs de Noordzee ziet. Noordhollandseduinen.nl noemt hetzelfde zandplatform met picknicktafel, maar zegt erbij dat het uitzicht westwaarts over de boomtoppen gaat en niet zo weids is als op andere duintoppen. Een picknicktafel of platform staat niet in OpenStreetMap. Wij hebben er niet gestaan en kunnen niet zeggen wie gelijk heeft.

De zee ligt hoe dan ook ver weg. Wij hebben in het hoogtebestand een strook pal westwaarts uitgelezen: vanaf de Nok loopt het duin ruim vier kilometer door voor het strand begint. Ter vergelijking: bij de Zwarte Blink is dat 1,3 kilometer. Noordhollandseduinen.nl maakt daar de claim van dat je hier op het breedste punt van de duinen in West-Europa staat. Die claim hebben we nergens bevestigd gekregen; Staatsbosbeheer noemt de Schoorlse Duinen zelf het hoogste duingebied van Nederland en zegt niets over het breedste.

Waarom rijden hier mountainbikers?

Om de klim. De MTB-route Schoorl 2.0-Zuid loopt op 40 meter langs de top, eenrichtingsverkeer tegen de klok in, in OpenStreetMap voor het laatst gecontroleerd in 2024. Ontdek-schoorl.nl en noordhollandseduinen.nl noemen allebei dezelfde cijfers: 320 meter lang, gemiddeld 10 procent, de langste en steilste klim van de omgeving.

Bij de routebeheerder hebben we die 320 meter en die 10 procent niet teruggevonden. De klim zelf is er wel. Wij hebben het hoogtebestand langs de routepunten uitgelezen: binnen 500 meter van de top gaat de route van 4,1 meter naar 48,1 meter boven NAP, en het laagste punt ligt op ruim 300 meter hemelsbreed. Hoe lang het pad daartussen precies is, hebben we niet gemeten, dus of dat gemiddelde nu op 10 procent uitkomt of hoger, laten we in het midden.

Fietsers en wandelaars zitten hier niet op hetzelfde pad. Het wandelpad over de top staat op fietsverbod, en het mountainbikepad even verderop staat op voetgangersverbod. Houd je daaraan, want dit is een afdaling waar je niet omheen kijkt.

Waar komt de naam Schoorlse Nok vandaan?

Dat weten we niet, en dat is het eerlijke antwoord. De Catrijper Nok kreeg zijn naam in 2014 via een prijsvraag van RTV Noord-Holland, en dat is goed gedocumenteerd. Voor de Schoorlse Nok vonden we geen doop, geen persbericht, geen bordtekst en geen vermelding bij Staatsbosbeheer. In de kaart duikt de naam pas in september 2024 op.

Er is één historisch spoor, en dat is dun. Het Nederlandse Wikipedia-artikel over galgenvelden noemt bij Schoorl “een hoog duin met de naam Schoorlse Nok” als de plek waar het dorp zijn galg had, met als bron de studie Galgenbergen en galgenvelden van H.C. Jelgersma uit 1978. Of dat over dit duin gaat of over een andere hoge kop bij Schoorl, hebben we niet kunnen vaststellen. Die studie hebben we zelf niet ingezien.

Het woord nok is verder gewoon Nederlands voor de bovenste rand, zoals de nok van een dak. In deze duinen kennen wij maar twee toppen die zo heten: deze en de Catrijper Nok, drie en een halve kilometer noordwestelijk.